TL;DR

Een woning in Frankrijk is voor veel Nederlandse kopers meer dan een vakantiehuis of belegging. Een villa aan de Côte d’Azur, een appartement aan zee of een Provençaals landhuis kan uitgroeien tot familiebezit dat later aan de kinderen wordt nagelaten.

Daarbij moet rekening worden gehouden met de Franse erfbelasting, de droits de succession.

De belangrijkste punten:

• Frans vastgoed kan in Frankrijk worden belast wanneer de eigenaar overlijdt, ook als de eigenaar en de kinderen in Nederland wonen.
• Ieder kind heeft in Frankrijk normaal gesproken een vrijstelling van €100.000 per ouder.
• Over het restant gelden progressieve Franse tarieven van 5% tot 45%.
• De Franse belasting wordt berekend over het afzonderlijke erfdeel van iedere erfgenaam.
• Een echtgenoot of geregistreerde Franse PACS-partner is doorgaans vrijgesteld van Franse erfbelasting.
• Ongehuwde partners kunnen in Frankrijk met een tarief van 60% worden geconfronteerd.
• Als de overledene in Nederland woonde, kan de nalatenschap daarnaast onder de Nederlandse erfbelasting vallen.
• Regels ter voorkoming van dubbele belasting kunnen voorkomen dat dezelfde verkrijging volledig dubbel wordt belast.
• Nederlands erfrecht en Franse erfbelasting zijn verschillende onderwerpen.
• Schenken bij leven, een donation-partage, vruchtgebruik en blote eigendom kunnen de toekomstige Franse belastingdruk soms verlagen.
• Een Franse SCI kan nuttig zijn voor beheer en geleidelijke overdracht, maar is geen automatische vrijstelling van erfbelasting.

Wie Frans vastgoed als familie-erfgoed ziet, doet er verstandig aan de opvolging al bij de aankoop te bespreken.

Een Frans huis als bezit voor volgende generaties

Veel Nederlanders kopen een woning in Frankrijk met een langetermijnvisie.

Het huis is niet uitsluitend bedoeld voor de eigen vakanties. De kinderen komen er logeren, kleinkinderen brengen er hun zomers door en verjaardagen of feestdagen worden er met de hele familie gevierd.

Na verloop van tijd krijgt zo’n woning een emotionele waarde die veel groter is dan de oorspronkelijke aankoopprijs.

De eigenaar wil daarom vaak dat het huis binnen de familie blijft. Maar juist bij gewild Frans vastgoed kan de waarde in twintig of dertig jaar sterk toenemen. De kinderen erven dan mogelijk een kostbare woning zonder voldoende geld om de Franse erfbelasting te betalen.

In het slechtste geval moet het huis kort na het overlijden worden verkocht. Een goede erfgoedplanning is bedoeld om dat risico te verkleinen.

Hoe heet erfbelasting in Frankrijk?

Erfbelasting heet in Frankrijk droits de succession.

In Frankrijk wordt de belasting in beginsel per erfgenaam berekend. Niet alleen de totale omvang van de nalatenschap is relevant, maar vooral:

• hoeveel iedere erfgenaam ontvangt;
• wat de familierelatie met de overledene is;
• welke vrijstelling beschikbaar is;
• welke schenkingen eerder zijn gedaan;
• waar de goederen zich bevinden;
• en waar de overledene en de erfgenamen fiscaal woonden.

De berekening verloopt doorgaans als volgt:

1. De netto waarde van de nalatenschap wordt vastgesteld.
2. Het erfdeel van iedere erfgenaam wordt bepaald.
3. De persoonlijke vrijstelling wordt afgetrokken.
4. Over het resterende bedrag wordt het progressieve tarief toegepast.

Betaal je Franse erfbelasting als je in Nederland woont?

Dat kan zeker.

Wanneer iemand die in Nederland woont een huis in Frankrijk bezit, kan Frankrijk bij overlijden erfbelasting heffen over dat Franse vastgoed.

De Franse overheid vermeldt dat goederen die in Frankrijk liggen en eigendom waren van een niet-inwoner in Frankrijk belastbaar kunnen zijn. Onder bepaalde omstandigheden kan Frankrijk ook naar andere bezittingen kijken wanneer een erfgenaam langdurig fiscaal inwoner van Frankrijk is.

De Franse ligging van de woning blijft dus relevant, ook wanneer:

• de eigenaar de Nederlandse nationaliteit heeft;
• de eigenaar permanent in Nederland woont;
• de kinderen in Nederland wonen;
• het Nederlandse erfrecht van toepassing is;
• of er een Nederlands testament is opgesteld.

Een Nederlands testament voorkomt op zichzelf geen Franse erfbelasting.

De Franse vrijstelling van €100.000 per kind

Ieder kind heeft in Frankrijk normaal gesproken een vrijstelling van €100.000 per ouder.

Erft een kind van zijn vader, dan kan het kind doorgaans €100.000 aftrekken van zijn erfdeel. Bij een latere erfenis van de moeder kan opnieuw een afzonderlijke vrijstelling van €100.000 beschikbaar zijn.

Over beide nalatenschappen samen kan een kind dus potentieel €200.000 belastingvrij ontvangen.

Bij twee ouders en twee kinderen kunnen de totale Franse vrijstellingen in theorie oplopen tot €400.000.

Eerdere schenkingen kunnen de beschikbare vrijstelling verminderen. Frankrijk kijkt bij schenkingen en erfenissen in beginsel naar een periode van vijftien jaar. Na die termijn kunnen bepaalde vrijstellingen opnieuw beschikbaar komen.

Franse tarieven voor kinderen

Na aftrek van de persoonlijke vrijstelling gelden voor kinderen de volgende progressieve tarieven:

Het zijn schijventarieven. Wanneer een deel van de erfenis in de 30%-schijf valt, wordt niet het volledige erfdeel tegen 30% belast.

De lagere delen blijven tegen 5%, 10%, 15% en 20% belast. De Franse overheid biedt hiervoor ook een officiële rekentool.

Rekenvoorbeeld: villa van €1,5 miljoen

Stel dat een alleenstaande ouder een Franse villa nalaat met een netto waarde van €1,5 miljoen.

De woning wordt gelijk verdeeld over twee kinderen.

Ieder kind erft:

€1.500.000 ÷ 2 = €750.000

Daar gaat per kind de Franse vrijstelling van €100.000 vanaf:

€750.000 − €100.000 = €650.000 belastbaar

Over de eerste schijven betaalt ieder kind ongeveer €108.000 belasting. Over het deel boven €552.324 geldt vervolgens het tarief van 30%.

De totale Franse erfbelasting komt daarmee uit op ongeveer €137.000 per kind, oftewel ongeveer €274.000 voor beide kinderen samen.

Dit is een vereenvoudigd voorbeeld. De werkelijke uitkomst hangt onder andere af van:

• de eigendomsverhouding tussen de ouders;
• de hypotheekschuld;
• andere aftrekbare schulden;
• eerdere schenkingen;
• het huwelijksvermogensregime;
• eventueel vruchtgebruik;
• overige goederen in de nalatenschap;
• en de Nederlandse fiscale positie.

Het voorbeeld maakt wel duidelijk waarom voldoende liquide middelen belangrijk zijn.

Nederlandse en Franse erfbelasting naast elkaar

Naast Frankrijk kan ook Nederland erfbelasting heffen.

Voor de Nederlandse erfbelasting is vooral van belang waar de overledene woonde en of bepaalde Nederlandse woonplaatsficties van toepassing zijn.

Wanneer een inwoner van Nederland overlijdt, kan Nederland in beginsel erfbelasting heffen over de wereldwijde nalatenschap. Daar kan dus ook een woning in Frankrijk onder vallen.

Frankrijk kan tegelijkertijd heffen omdat de woning in Frankrijk ligt.

Dat lijkt op dubbele belasting. Er bestaan echter Nederlandse regels die in bepaalde situaties vermindering of verrekening bieden voor buitenlandse erfbelasting. De Belastingdienst geeft aan dat buitenlandse erfbelasting in de Nederlandse aangifte moet worden vermeld en dat regels ter voorkoming van dubbele belasting van toepassing kunnen zijn.

Dit betekent niet automatisch dat het hoogste van de twee bedragen volledig verdwijnt. De verrekening kan beperkt zijn en is afhankelijk van de aard van de bezittingen, de buitenlandse belasting en de exacte Nederlandse berekening.

Een Nederlandse fiscalist en Franse notaire moeten de twee aangiften daarom op elkaar afstemmen.

Nederlandse tarieven zijn anders dan Franse tarieven

De Nederlandse erfbelasting kent eigen vrijstellingen en tarieven.

In 2026 betalen partners en kinderen in Nederland 10% over het eerste belastbare deel en 20% over het meerdere boven de geldende schijfgrens. Voor kleinkinderen en overige erfgenamen gelden hogere tarieven.

De Nederlandse vrijstelling voor kinderen is aanzienlijk lager dan de Franse vrijstelling van €100.000 per ouder.

Het is daarom niet voldoende om alleen de Franse berekening te maken. Een planning die in Frankrijk aantrekkelijk lijkt, kan in Nederland anders uitpakken.

Het omgekeerde geldt eveneens. Een Nederlandse testamentaire regeling kan civielrechtelijk goed functioneren, maar in Frankrijk onverwachte fiscale gevolgen hebben.

Welk erfrecht geldt voor het Franse huis?

Bij een internationale nalatenschap moet onderscheid worden gemaakt tussen:

• het toepasselijke erfrecht;
• en de toepasselijke erfbelasting.

Het erfrecht bepaalt wie erft en welke rechten de erfgenamen hebben.

De erfbelasting bepaalt hoeveel belasting wordt geheven.

Volgens de Europese Erfrechtverordening is doorgaans het recht van toepassing van het land waar iemand op het moment van overlijden zijn gewone verblijfplaats had.

Woont een Nederlander permanent in Nederland, dan geldt meestal het Nederlandse erfrecht, ook voor een huis in Frankrijk. Notaris.nl bevestigt dat bij een in Nederland wonende eigenaar in beginsel het Nederlandse erfrecht van toepassing kan zijn op het Franse vakantiehuis.

Verhuist de eigenaar later permanent naar Frankrijk, dan kan zonder rechtskeuze mogelijk het Franse erfrecht van toepassing worden.

In een testament kan vaak worden gekozen voor het recht van de nationaliteit. Een Nederlander die in Frankrijk woont, kan dus doorgaans voor Nederlands erfrecht kiezen.

Deze rechtskeuze bepaalt echter niet waar erfbelasting moet worden betaald. Frankrijk kan nog steeds belasting heffen over het Franse vastgoed.

De positie van de langstlevende echtgenoot

Een langstlevende echtgenoot is in Frankrijk normaal gesproken vrijgesteld van erfbelasting.

Dat betekent niet dat de gehele opvolging automatisch goed geregeld is.

De omvang van het erfdeel van de echtgenoot wordt beïnvloed door:

• het toepasselijke erfrecht;
• het huwelijksvermogensregime;
• de aanwezigheid van kinderen;
• kinderen uit eerdere relaties;
• een testament;
• en eventuele schenkingen tussen echtgenoten.

Bij Franse wettelijke regelingen kan de langstlevende onder bepaalde voorwaarden kiezen tussen een deel in volle eigendom of vruchtgebruik over een groter gedeelte.

De kinderen ontvangen dan bijvoorbeeld de blote eigendom, terwijl de langstlevende het huis mag blijven gebruiken.

Een dergelijke verdeling kan praktisch en fiscaal interessant zijn, maar moet goed aansluiten op het Nederlandse testament en huwelijksvermogensrecht.

Ongehuwde partners lopen extra risico

Voor ongehuwde partners is de Franse situatie bijzonder ongunstig.

Een partner die niet is gehuwd en geen PACS heeft gesloten, wordt voor de Franse erfbelasting doorgaans als niet-verwant beschouwd.

Na een zeer beperkte vrijstelling kan een tarief van 60% gelden.

Daarnaast erft een ongehuwde partner niet automatisch.

Een gezamenlijk gekocht huis biedt dus niet vanzelf voldoende bescherming. Wanneer de ene partner overlijdt, kan diens aandeel naar kinderen of andere familieleden gaan, terwijl de overblijvende partner mogelijk hoge belasting moet betalen over een eventueel legaat.

Nederlandse samenwoners met Frans vastgoed moeten daarom zowel hun Nederlandse testamenten als de Franse fiscale gevolgen laten beoordelen.

Vruchtgebruik en blote eigendom

Een bekende Franse estate-planningtechniek is het splitsen van het eigendom in:

• vruchtgebruik — usufruit;
• en blote eigendom — nue-propriété.

De vruchtgebruiker mag de woning in beginsel bewonen of verhuren en de huurinkomsten ontvangen.

De blote eigenaar heeft het onderliggende eigendom, maar moet de rechten van de vruchtgebruiker respecteren.

Ouders kunnen tijdens hun leven de blote eigendom aan de kinderen schenken en zelf het vruchtgebruik behouden.

De fiscale waarde van de blote eigendom wordt bepaald aan de hand van de leeftijd van de vruchtgebruiker. Naarmate de schenker ouder is, wordt de waarde van de blote eigendom hoger.

Bij overlijden van de vruchtgebruiker groeit de blote eigendom in beginsel zonder nieuwe Franse overdrachtsbelasting aan tot volle eigendom.

Dit kan voordelig zijn omdat:

• de belastbare schenking lager kan zijn dan de volle woningwaarde;
• toekomstige waardestijging bij de kinderen terechtkomt;
• en na overlijden geen nieuwe belasting over het eindigen van het vruchtgebruik verschuldigd is.

De schenking is echter echt en doorgaans onherroepelijk. De ouders kunnen de woning daarna niet meer volledig zelfstandig verkopen.

Ook moeten de Nederlandse schenkbelasting, box 3-gevolgen en toekomstige verkoopbelasting worden onderzocht.

Donation-partage: bij leven verdelen

Een donation-partage is een Franse notariële akte waarmee ouders tijdens hun leven bezittingen schenken en direct onder hun kinderen verdelen.

De techniek kan worden gebruikt voor:

• de volle eigendom;
• de blote eigendom;
• aandelen in een SCI;
• geld of andere bezittingen;
• of een combinatie daarvan.

Een donation-partage kan helpen om:

• de verdeling vooraf duidelijk te maken;
• Franse schenkingsvrijstellingen te benutten;
• toekomstige waardestijging eerder over te dragen;
• ruzie tussen kinderen te beperken;
• en verschillende kinderen verschillende goederen toe te delen.

De Nederlandse fiscale behandeling moet afzonderlijk worden bekeken. Wanneer de schenker in Nederland woont of recent uit Nederland is vertrokken, kan Nederlandse schenkbelasting verschuldigd zijn.

Het is dus geen uitsluitend Franse handeling.

Is een Franse SCI een oplossing?

Een SCI is een Société Civile Immobilière, een Franse burgerlijke vennootschap die vastgoed bezit.

De familie bezit niet rechtstreeks het huis, maar aandelen in de SCI.

Dit kan voordelen bieden:

• aandelen zijn makkelijker in kleine delen over te dragen;
• stem- en beheerregels kunnen in de statuten worden opgenomen;
• verkoop van aandelen aan buitenstaanders kan worden beperkt;
• het beheer na overlijden kan eenvoudiger worden;
• en meerdere kinderen kunnen gezamenlijk eigenaar blijven zonder gewone onverdeeldheid.

Een SCI maakt de erfbelasting echter niet automatisch lager. De waarde van de aandelen maakt nog steeds deel uit van de nalatenschap.

Eventuele waarderingskortingen moeten verdedigbaar zijn en passen bij de statuten, zeggenschap, schulden en overdraagbaarheid van de aandelen.

Voor Nederlandse eigenaren moet daarnaast worden vastgesteld hoe de SCI fiscaal wordt gekwalificeerd. De Franse en Nederlandse kwalificatie kunnen verschillen.

Een SCI moet daarom worden gekozen vanwege een combinatie van beheer, opvolging en familieafspraken, niet uitsluitend op basis van een vermeend belastingvoordeel.

Aangiftetermijnen na overlijden

Wanneer iemand in Frankrijk overlijdt, moet de Franse aangifte van nalatenschap in beginsel binnen zes maanden worden ingediend.

Bij een overlijden buiten Frankrijk geldt doorgaans een termijn van twaalf maanden.

De verschuldigde erfbelasting moet normaal gesproken bij de aangifte worden betaald.

Als de nalatenschap Frans vastgoed bevat, moet een Franse notaire de overdracht van het vastgoed aan de erfgenamen formaliseren.

De erfgenamen moeten daarom tijdig over geld beschikken. Een huis met een hoge marktwaarde levert niet automatisch de liquiditeit op die nodig is om de belasting te voldoen.

Vragen die vóór de aankoop moeten worden gesteld

Nederlandse kopers die een Franse woning als familie-erfgoed zien, zouden vóór de aankoop moeten bespreken:

• Wie wordt juridisch eigenaar?
• Kopen beide partners in dezelfde verhouding?
• Welk huwelijksvermogensregime geldt?
• Zijn er kinderen uit eerdere relaties?
• Geldt er een Nederlands testament?
• Is een rechtskeuze voor Nederlands recht opgenomen?
• Wat gebeurt er wanneer één partner overlijdt?
• Kunnen de kinderen de toekomstige belasting betalen?
• Willen alle kinderen het huis later behouden?
• Wat gebeurt er als één kind wil verkopen?
• Is persoonlijk bezit of een SCI geschikter?
• Is een latere schenking van blote eigendom wenselijk?
• Is voldoende spaargeld of een verzekering beschikbaar voor de belasting?

Een erfgoedplan moet niet alleen belasting besparen. Het moet ook familieruzie, gedwongen verkoop en onzekerheid voorkomen.

Conclusie

Een woning in Frankrijk kan een prachtig bezit voor meerdere generaties worden. Maar wie wil dat het huis daadwerkelijk binnen de familie blijft, moet meer regelen dan alleen de aankoop.

Frankrijk kan erfbelasting heffen over het Franse vastgoed, ook wanneer de eigenaar en de kinderen in Nederland wonen.

Ieder kind heeft normaal gesproken een Franse vrijstelling van €100.000 per ouder. Over het meerdere gelden progressieve tarieven tot 45%.

Wanneer de eigenaar in Nederland woont, kan daarnaast Nederlandse erfbelasting aan de orde zijn. Regels ter voorkoming van dubbele belasting kunnen verlichting geven, maar vereisen een zorgvuldige afstemming tussen de Franse en Nederlandse aangifte.

Technieken zoals schenken bij leven, een donation-partage, vruchtgebruik, blote eigendom of een SCI kunnen onderdeel zijn van een goede structuur. Ze werken echter alleen wanneer de Franse juridische en fiscale gevolgen worden afgestemd op het Nederlandse erfrecht en belastingstelsel.

De beste erfgoedplanning begint daarom vaak al vóór het tekenen van de Franse koopovereenkomst.

Een huis dat bedoeld is als familie-erfgoed verdient ook een plan waarmee het werkelijk aan de volgende generatie kan worden doorgegeven.

Dit artikel bevat algemene informatie en vormt geen persoonlijk juridisch of fiscaal advies. De uitkomst hangt onder meer af van woonplaats, nationaliteit, gezinssamenstelling, eigendomsverhouding, eerdere schenkingen en toepasselijke wetgeving. Laat de situatie beoordelen door een Franse notaire en een Nederlandse adviseur met ervaring in internationale estate planning. Contact ons team voor een introductie bij een Engelsprekende expert in ons netwerk.